Từ sau khi chuẩn HTML 4 được công nhận chính thức vào năm 1999, sự phát triển ngôn ngữ HTML - ngôn ngữ nền tảng của Web - gần như kết thúc. Ngay từ năm 1997, tổ chức W3C, dưới sự lãnh đạo của Tim Berners-Lee (cha đẻ của Web), đã dự kiến sự thay đổi hoàn toàn công nghệ nền tảng của Web, chuyển qua giai đoạn "Web theo ngữ nghĩa" (Semantic Web), trong đó mọi trang Web đều có sẵn dữ liệu tiềm ẩn phục vụ cho việc tổng hợp thông tin một cách hoàn toàn tự động.

Để thực hiện mục tiêu đó, W3C đã đặt HTML "qua một bên", tập trung vào việc soạn thảo những tiêu chuẩn tổng quát cho Web dựa trên công nghệ XML. W3C mong muốn XHTML - một trường hợp riêng của XML - trở thành chuẩn thực tế.

XHTML không tương thích với HTML, được xây dựng trên nguyên lý hoàn toàn mới: mọi tương tác giữa trang Web và người dùng trình duyệt đều được thể hiện bằng những khai báo (declaration), không cần lập trình bằng JavaScript.

XHTML (và XML nói chung) tuy trong sáng về nguyên lý nhưng không dễ triển khai. XHTML đi vào cuộc sống một cách chậm chạp. Trong khi đó, để đáp ứng các nhu cầu thực tế cấp bách, những phần mềm "cắm thêm" vào trình duyệt ngày càng nhiều, hầu hết đều dựa vào những công nghệ nặng tính tư hữu. Web ngày càng sôi động nhưng chắp vá về công nghệ. Nếu chỉ dựa vào JavaScript để xây dựng ứng dụng Web, người lập trình phải xoay sở với những giải pháp phức tạp và không chuẩn. Ước mơ của W3C về Semantic Web cho đến nay vẫn còn là... mơ ước!
 
Tháng 6/2004, một số chuyên gia làm việc trong các dự án trình duyệt Opera, Firefox và Safari không tán thành hướng đi của W3C, cùng nhau thành lập một nhóm độc lập với W3C, nhằm tiếp tục phát triển HTML. Nhóm mang tên WHATWG (Web Hypertext Application Technology Working Group). WHATWG chủ trương "tạo ra sự tiến bộ, chứ không làm cách mạng" ("Evolution, not Revolution").

Các chuyên gia của Microsoft thuộc bộ phận phát triển trình duyệt IE từ chối lời mời tham gia nhóm WHATWG.

Nhóm WHATWG soạn thảo nên chuẩn HTML 5, nhằm chuẩn hóa những công nghệ quan trọng, đáp ứng nhu cầu bức thiết của việc xây dựng ứng dụng Web. Theo đề xuất của WHATWG, trình duyệt sẽ trở thành nền tảng cho ứng dụng Web với những phương tiện tinh tế: cung cấp miền vẽ (canvas) cho đồ họa vector, cung cấp cơ sở dữ liệu (database) quy mô nhỏ, có khả năng lưu trữ dữ liệu tự động (app cache), giúp ứng dụng Web hoạt động bình thường trong tình trạng ngoại tuyến (offline) và tạo điều kiện thuận lợi cho mã JavaScript khai thác sức mạnh của bộ xử lý đa nhân (bộ xử lý ngày càng phổ biến trên máy tính cá nhân).
 
Hành trình đến với HTML 5 còn nhiều gian nan. Mời các bạn học viên tiếp tục theo dõi trong những kỳ sau: "Những trình duyệt tiên phong hỗ trợ HTML 5"
Link tham khảo:

        * http://www.w3.org/TR/html5/
        * http://www.whatwg.org/
        * http://www.whatwg.org/specs/web-apps/current-work/

Bùi Ngọc Anh